فواید و عوارض طب سنتی چینی

طب سنتی چینی

طب سنتی چینی در درمان طیف گسترده‌ای از بیماری‌های انسان مؤثر است. این طب سنتی به کاهش درد، بیماری‌های حاد مانند آنفولانزای روده و سرماخوردگی، همچنین بیماری‌های مزمن مانند آلرژی، اختلالات زنان، بیماری‌های ایمنی خودکار، بیماری‌های مزمن ویروسی و بیماری‌های دژنراتیو مرتبط با افزایش سن کمک می‌کند.

در طول چند سال گذشته بسیاری از بیمارستان‌ها و دانشگاه‌ها در سراسر جهان و همچنین ارتش ایالات متحده نیز مطالعاتی در مورد اثرات مثبت طب سوزنی چینی انجام داده است. طب سوزنی و طب سنتی چینی توسط مؤسسه‌ی ملی بهداشت (NIH)، طب مکمل و جایگزین (CAM)  شناخته شده و سازمان بهداشت جهانی نیز  طب سنتی را در درمان ۴۰ اختلال رایج مؤثر دانسته است.

طب سنتی چینی به تقویت سلامت روحی و جسمی به طور همزمان کمک می‌کند. اثرات فوری آن شامل احساس سلامت و همچنین یک حس آرامش است. در تقویت و تغذیه‌ی سیستم ایمنی بدن مفید است. به درمان بیماری‌های متعدد بر اساس نسل‌ها تجربه‌ی بالینی، کمک می‌کند. به عنوان یک درمان برای حفظ تعادل کلی بدن عمل می‌کند و نه تنها علائم، بلکه علت ریشه‌ای این علائم را درمان می‌کند. پزشکان TCM از داروهای گیاهی و روش‌های درمانی ذهنی و جسمی از جمله طب سوزنی و تای چی برای پیشگیری یا درمان مشکلات مربوط به سلامت انسان استفاده می‌کنند.

ظب سنتی چینی در ایلات متحده

در ایالات متحده، مردم از TCM  در درجه‌ی اول به عنوان یک نوع درمان مکمل استفاده می‌کنند. عوارض جانبی طب سنتی چین معمولاً جزئی هستند. استفاده از درمان‌های گیاهی، نباید عوارض جانبی داشته باشد در صورتی که به بیمار داروی گیاهی با فرمول مناسب داده شده باشد و آن را به شیوه‌ی تجویز شده، مصرف کند. برخی از افراد درد کم و یا سفتی را چند روز پس از دریافت ماساژ Tui na  احساس می‌کنند اما این درد دائمی نیست. عوارض جانبی ناشی از طب سوزنی و یا ورزش درمانی با راهنمایی یک معلم کارآزموده به ندرت اتفاق می‌افتد. با این حال، در مصرف داروهای گیاهی و عوارض جانبی احتمالی و یا وجود سموم در هر آماده‌سازی و همچنین تداخل با سایر داروها احتیاط باید کرد. بیماران باید با پزشکان دارای مجوز مشورت کنند.

انواع شیوه‌های طب سنتی چینی

طب سوزنی

درمان گیاهی

ماساژ پزشکی چینی Tuina

حجامت

ماساژ درمانی

چی گونگ: ورزش‌های کششی و تنفسی که اکسیژن و جریان خون بدن را افزایش می‌دهد و به افزایش دامنه‌ی حرکت مفاصل کمک می‌کند.

توصیه‌های تغذیه‌ای و مشاوره‌ی شیوه‌ی زندگی

سوزاندن موکسا روی پوست بدن

تنظیم رژیم غذایی

ماهیت پنج عنصر  TCM

طب سنتی چینی از پنج عنصر برای درک ماهیت و طبیعت انسان استفاده می‌کند. این پنج عنصر عبارتند از: چوب، آتش، زمین، فلز و آب در این طب سنتی اعتقاد بر این است که هر عنصر به یک فصل، به یک ارگان داخلی و به یک احساس مربوط است.

یک رابطه‌ی هماهنگ بین پنج عنصر در بدن، باعث ایجاد یک رابطه‌ی متعادل با خود، با دیگران و با طبیعت می‌شود و زمانی که این عناصر هماهنگی را از دست بدهند، فرد به وضعیت بیماری می‌رسد.

اصل تشخیص و درمان در طب سنتی چینی

مفهوم تشخیص

تشخیص شامل مشاهده‌ی علائم فرد از جمله محل، علل و ویژگی‌های علائم است. این نوع تشخیص می‌تواند ماهیت یک بیماری در مرحله‌ی خاصی را منعکس کند. بنابراین بینشی جامع‌تر و عمیق درباره‌ی روند رشد و نمو یک بیماری ارائه می‌دهد.

تشخیص بیماری در TCM به چهار روش نگاه کردن، گوش دادن، پرسش و احساس نبض و سپس انجام تجزیه و تحلیل جامع علائم و علائم فیزیکی است. به این صورت، پزشک علل، محل و ویژگی‌های این بیماری را می‌تواند تشخیص دهد. درمان در TCM و اصول و روش‌های درمانی به علائم و نشانه‌های شناسایی شده در مرحله تشخیص وابسته است. تشخیص پایه‌ و اساسی برای درمان بهتر است در حالی که درمان شامل روش‌های درمان است.از زمان تشخیص تا درمان، دکتر باید ابتدا بیماری را تشخیص دهد و پس از آن درمان را آغاز کند.

رابطه‌ی بین تشخیص و درمان بیماری

بیماری را می‌توان از طریق علائم و نشانه‌های آن تشخیص داد. بنابراین دکتر باید قبل از اتخاذ هرگونه روش درمان درک درستی از این علایم و نشانه‌ها داشته باشد.

هزاران سال قبل پزشکان و دانشمندان چینی موفق به کشف سیستمی در بدن شدند که اساس سلامتی و بیماری بدن به آن وابسته است. چینیان کهن معتقد بودند که سراسر عالم از دو انرژِی متضاد و مکمل تشکیل شده است، با نام های یین Yin و یانگ Yang.

یین، انرژی زمینی است که از پایین (زمین) به سمت بالا می‌رود و یانگ، انرژی آسمانی که از بالا (آسمان) به سمت پایین می‌آید.

به باور طب سوزنی، ریشه هر بیماری را می‌توان در اختلال به وجود آمده در الگوی انرژی حیاتی الکترومغناطیسی بدن جستجو کرد و لذا هر بیماری را می‌توان با اصلاح این الگو درمان نمود. این بدین معنی است که اگر بدن ما در هماهنگی با انرژی‌های درونی خود باشد به طور طبیعی سالم خواهد بود. در چنین شرایطی یاخته‌ها و دستگاه ایمنی بدنمان در حداکثر توانایی و ظرفیت برای مقاومت در برابر عوامل بیماری‌زا قرار خواهد گرفت.

هر گونه از بیماری‌ها، نخست خود را به صورت یک اختلال در تعادل انرژی حیاتی در مسیرهای انرژی زیستی و همینطور اندام‌های حیاتی بدن نشان می‌دهد. چنانچه بیماری در این مرحله‌ی اولیه درمان نشود؛ تبدیل به یک بیماری علامت دار یا اختلال عملکرد مزمن خواهد شد.

تئوری یین و یانگی

تئوری یین و یانگی، پایه‌ای‌ترین مفهوم در طب سوزنی می‌باشد. در این طب، باور بر این است که جهان هستی از تعامل و ترکیب این دو نیروی متضاد به حیات خود ادامه می‌دهد. هر یک از اندام‌های بدن نیز در درون خود دارای بُعد یین و یانگ می‌باشند. مجموعه یین و یانگ بدن در حالت بهینه و سلامت در تعادل است و سلامت بدن هنگامی حاصل می‌شود که میان این دو نیرو تعادل برقرار باشد و عدم تعادل این دو نیرو باعث می‌شود که جریان حیاتی در بدن که به آن Qi )چی(  گفته می‌شود مختل گردد.

اینگونه است که سلامتی نیز نیاز به جریان منظم و روانِ انرژی در بدن دارد. عوامل زیادی موجب از بین رفتن این انرژی در بدن می‌شوند: مانند سرما یا گرمای زیاد، رژیم غذایی ناصحیح، عصبانیت، مشغولیت ذهنی زیاد، فعالیت بسیار زیاد بدنی و…

فلسفه پنج عنصر (آب، خاک، آتش، چوب، فلز)

طب سوزنی یک فلسفه است. فلسفه‌ای که با زندگی مردم چین آمیخته شده است. این فلسفه بیان می‌دارد که دنیای ماده و انرژی، سوای از هم نیستند بلکه در امتداد هم می‌باشند. بر اساس طب سوزنی و سنتی چین در تمام کائنات، تنها دو قدرت است که جلوه می‌کند که این دو قدرت، همان یین و یانگ هستند. علاوه بر آن، عناصری در جهان وجود دارند که سازنده‌ی هستی می‌باشند و دارای پنج عنصر هستند: فلز، چوب، آب، آتش و خاک.

این عناصر به صورت مکمل یا متضاد یکدیگر عمل می‌کنند. روبرو شدن عناصرِ متضاد، نظیر آب با آتش منجر به بیماری و روبرو شدن عناصر مکمل نظیر چوب با آتش منجر به سلامتی خواهد شد. درطب سوزنی مبنا بر کانال‌های انرژی (مریدین) و نقاط انرژی در بدن، استوار شده است. این مبنا در عمل، بسیار قوی ظاهر شده و در تشخیص و درمان بیماری‌ها کارساز می‌باشد. در طب سوزنی، به بدن طور دیگری نگریسته می‌شود و گویی جزئیات بیشتری تحت نظر گرفته می‌شود.

14 کانال انرژی در بدن وجود دارند که 10 کانال مربوط به 10 عضو از بدن می‌باشند و 4 کانال مربوط به دستگاه‌های بدن هستند:

1. کانال ریه (LUNG) با نام اختصاری (LU)
2. کانال روده بزرگ (LARGE INTESTINE) با نام اختصاری: (LI)
3. کانال معده (STOMACH) با نام اختصاری: (ST)
4. کانال طحال و پانکراس (SPLEEN) با نام اختصاری (SP)
5. کانال قلب (HEART) با نام‌های اختصاری (H, HE, HT)
6. کانال روده کوچک (SMAL INTESTINE) با نام اختصاری (SI)
7. کانال مثانه (BLADDER) با نام‌های اختصاری (BL, UB)
8. کانال کلیه (KIDNEYS) با نام‌های اختصاری (K, KI, KID)
9. کانال کیسه صفرا (GALL BLADDER) با نام اختصاری (GB)
10. کانال کبد (LIVER) با نام‌های اختصاری (LIV, LR, LV)
11. کانال رگ هدایت‌کننده یا تومو یا محور دومای (2MO, GOVEMOR) با نام‌های اختصاری (DU, GV): این رگ، دریای همه‌ی نصف‌النهار‌های یانگ در بدن است. این رگ، تنها نصف‌النهاری است که قلب، مغز و اسانس کلیه (JING) را با یکدیگر پیوند می‌دهد. این کانال در درمان تمام مشکلات ستون فقرات، غلبه‌ی ریح، مشکلات روانی، افسردگی، بیماری‌های اندام‌های حسی، عفونت‌های همراه‌ با تب کاربرد دارد.
12. 12. کانال سانجیائو یا سه منطقه‌ی حرارتی[1] با نام‌های اختصاری (SJ, T, TB, TW): این کانال به معنای گرم‌کننده‌ی سه‌گانه یا سه منطقه‌ی حرارتی است و اندام مستقلی به مفهوم پزشکی آکادمیک ندارد و مانند جفت خود یعنی پریکارد، جزء عنصر آتش محسوب می‌شود. گرم‌کننده‌‌های سه‌گانه، چی را در سه سطح تولید و تنظیم می‌کنند. گرم‌کننده‌ی بالایی یا فوقانی، چی را در مجاری تنفسی تولید و تنظیم می‌کند، گرم‌کننده‌ی میانی، چی را در مجاری گوارشی و گرم‌کننده‌ی پایینی هم چی را در مجاری ادراری تنظیم و تولید می‌نماید. به این ترتیب، وظایف گرم‌کننده‌ی بالایی تقویت ریه و در نتیجه گردش چیِ محافظ است. گرم‌کننده‌ی میانی به عملکرد گوارشی معده و طحال کمک نموده و گرم‌کننده‌ی پایینی در تبدیل و دفع مایعات یاری می‌رساند. این نصف‌النهار در درمان دردهای واقع در امتداد خود مانند: آرنج، کتف، شقیقه، آهیانه‌ی سر (TEMPERO-PATIETAL)، گوش، عفونت‌های همراه با احساس سرما و گرمای متناوب، تب و… کاربرد دارد.
13. کانال رن (REN, CONCEPTION) با نام‌های اختصاری (REN, CV): این نصف‌النهار به رگ باروری معروف است. یعنی رگ باروری در زنان از رحم و در مردان از لگن خاصره (ناحیه پروستات) آغاز می‌شود و در سطح شکمی به مقعد به سطح بدن راه پیدا می‌کند. یک شاخه از آن از REN24 در اطراف دهان به سمت ST1 امتداد می‌یابد و یک شاخه از رحم یا پروستات با گذر از ستون فقرات به سمت جمجمه حرکت می‌کند. رگ باروری – دریای همه‌ی نصف النهار‌های یین – دارای شش نقطه‌ی هشدار است (REN3 مثانه، REN4 روده باریک، REN12 معده، REN14 قلب و REN17 پریکارد). همه‌ی نقاط به صورت موضعی در ناحیه‌ای که در آن قرار دارند تاثیر می‌گذارند. این نقاط در گرم‌کننده‌ی بالایی وظیفه‌ی جاری ساختن چی ریه به سمت پایین را بر عهده دارند و در گرم‌کننده‌ی میانی به پایین فرستادن چی معده کمک می‌کنند. ناحیه مهم این رگ، منطقه اطراف نقطه‌ی REN4 (GUANYUAN) تا REN7 (YINJIAO) است. این ناحیه دانتیان (DANTIAN) نام دارد به معنای میادین سه‌گانه و ارتباط تنگاتنگی با (MINGMEN) DU4 دارد و به عنوان جایگاه انرژی منشأ محسوب می‌شود. این ناحیه معادل چاکرای دوم است و در تکنیک‌های مدیتیشن و نیز تمرینات حرکتی مانند چی کونگ و تای چی و در فنون رزمی نقش اساس دارد.
14. کانال پریکارد (PERICARDIUM, XIN BAO) با نام‌های اختصاری (P, PC): دانشمندان طب چینی، نام این نصف النهار را نصف النهار گردش خون – مسائل جنسی گذاشته‌اند. این نام‌گذاری ریشه در کاربرد اصلی این نصف النهار با تاثیرگذاری بر گردش خون و سیستم مجاری ادراری و تناسلی دارد. پریکارد به عنوان پوشش و محافظ قلب محسوب می‌شود. عنصر منسوب به پریکارد، مانند قلب، عنصر آتش است. به گونه‌ای که باید قلب و روح را در برابر تاثیر آتشِ بیماری‌زا (به طور مثال: هذیان و تب) محافظت نماید. پریکاد با کبد به عنوان رابطه‌ی پدر و فرزندی، ارتباط دارد و لذا بیماری‌های کبد، مثل سکون چی در کبد و احساس اسپاسم و فشار در ناحیه قفسه سینه با پریکارد، ارتباط خواهد داشت. این کانال، در درمان بیماری‌های قلب، تپش قلب، ضربان نامنظم (آریتمی)، ترس و اضطراب ناگهانی، دردهای واقع در ناحیه قفسه سینه به خصوص ناحیه جانبی دنده‌ای و زیر بغل، عفونت‌های همراه با تب، مشکلات معده و… کاربرد دارد.

هرگونه انسداد در جریانِ این کانال‌ها، منجر به ایجاد بیماری در بدن خواهد شد.